اسد الله معطوفى

1019

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

پياده‌روى نسبت به هم قرار گرفته بودند . در محدودهء هر دو شاهكوه دو گورستان قديمى با سنگ مزارهاى باارزشى وجود داشت كه قبرستان شاهكوه پائين آن بنام « اشتاس » بر اثر سرما ، بىتوجهى و حفارىهاى غيرمجاز سه دهه اخير براى دستيابى به گنج ، تقريبا متروكه شده و سنگ‌هاى آن هم غير از چند عدد همگى نابود شده‌اند . در قبرستان شاهكوه بالا هم غير از چند سنگ قابل توجه چيز ديگرى به چشم نمىخورد . نگارنده خود در سال 1358 خورشيدى سنگ‌هاى چندى را در گورستان و نيز در حاشيه مسجد ده ديده بود كه امروزه ( 1382 ) اثرى از آن‌ها نيست . يك سنگ موجود در حاشيه مسجد ، بسيار مجلل ، اشرافى و متعلق به قرن 9 ه ( 841 - سى و چهارمين سال حكومت شاهرخ تيمورى ) بود . قابل ذكر است كه يك عامل مهم نه تنها در نابودى گورستان‌ها و سنگ‌هاى آن موثر واقع شد ، بلكه سبب متروكه شدن خود روستاى شاهكوه هم گرديد . اين عامل چيزى نبود غير از مهاجرت متمولين شاهكوه از اواخر دهه 40 خورشيدى ( سال‌هاى 9 - 1338 ) به سوى چهارباغ و قرن‌آباد . مخصوصا آن‌هائى كه در محل چهارباغ زمين زراعى هم داشتند . سپس از سال 1350 و تا 1358 گروهى ديگر به سوى « سرآسياب » ( در آسياب ) سرازير شدند و شاهكوه فعلى را بنيان نهادند . با موج مهاجرت سوم كه بخشى از اهالى به سوى شهر گرگان آمده و در حواشى شهر مستقر شدند ، بناى اصلى دو شاهكوه بالا و پائين به سوى نابودى رفتند . مكان سرآسياب از گذشته دور در بين مردم شاهكوه مورد توجه بود زيرا اشراف و نيمه‌اشراف مردگان خود را به قبرستان كنار رودخانه همين مكان كه « مزار روبار » مىگفتند آورده و دفن مينمودند . در حقيقت قبرستان قديمى اين محل يكى از گورستان‌هاى تاريخى منطقه شاهكوه محسوب مىشود . و بالاخره با همين موج سوم كه بخشى از اهالى شاهكوه به سوى شهر گرگان آمده و در حواشى شهر مستقر شدند ، بناى اصلى دو شاهكوه بالا و پائين به سوى نابودى رفتند . در گرگان به اين مهاجرين دسته سوم « كمشى » مىگفتند ، يعنى كسانى كه از كوه و منطقه كمش آمده بودند . كمش يا كومش نام قديم تمدنى در حوالى دامغان تا شاهرود ( جنوب شاهكوه ) بود كه خود تاريخ قابل توجه و درخور تاملى دارد .